3 - « حَلائِلُ أَبْنائِكُمُ » حلائل پسر بر پدرش حرام است . « حلائل » جمع « حليله » است كه يا از ريشهء « الحلّ » به معناى « ضد حرمت » أخذ شده است ، چون براى پسر اين پدر ، وطى آنها حلال است و يا از ريشه « الحلول » گرفته شده است ، چون « حليله » شخص با او به فراش وى مىرود ( يعنى در فراش وى حلول مىكند ) يا از ريشهء « الحلّ » به معناى بازكردن گره ( ضد عقد ) مىباشد ، چون شخص پوشش حليلهء خود را هنگام جماع ، مىگشايد . بنابراين طبق معناى اول « فعيل » ، « صفت مشبّهه » و طبق معناى دوّم فاعل و بنابر معناى سوّم مفعول مىباشد . در آيه ، « پسر » را به « صلبى » بودن مقيّد » نمود ، تا اينكه فرزند خوانده را خارج نمايد و به همين دليل گفته شده است كه اين آيه در ردّ بر منافقين نازل شده است ، وقتى كه رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) با زينب بنت جحش همسر ( سابق ) زيد ( پسر خواندهء نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) ازدواج كرد . « 1 » « ابناء » در اين آيه شامل « نوه » نيز مىشود ، چون « نوه » نيز فرزند شخص است ولى با واسطه . 4 - « جمع بين دو خواهر در نكاح » : « تحريم » در اين مسأله ، تحريم عين نيست ؛ يعنى : اگر يكى از خواهران با فسخ نكاح يا طلاق يا موت جدا شود ، ديگرى حلال مىشود و به همين دليل « تحريم » را به « جمع » مقيّد فرمود . فوايدى چند : 1 - اگر شخصى كنيز خود را وطى نمايد ، مادر آن كنيز و هرچه از مادران آن كنيز بالاتر رود ، بر مولى ، حرام مىشود ؛ چون كنيز در صورت وطى ، جزء همسران مولى مىگردد ( فقط در حكم ، نه اينكه واقعا زوجهء مولاست ) . بنابراين مادرش نيز بر مولى حرام مىگردد . دختران كنيز و هرچه بالاتر رود ، نيز همين حكم ( حرمت ) را دارند . 2 - دخولى كه در آيه به آن اشاره شده است ، كنايه از « جماع » است ، نه آنكه همراه زن پشت پرده يا حجله برود و بس . مراد ، « دخول » همراه به پشت پرده يا حجله باشد . ابو حنيفه قائل است به اينكه دست زدن به زن و امثال آن ملحق به جماع مىباشد .

--> ( 1 ) . زوجات النّبى ( ص ) ، سيّد جعفر مرتضى عاملى ، صفحه 22 . همسران رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) نوشتهء عبد الرّحيم بخشايشى عقيقى ( مترجم همين كتاب ) ، نشر نويد اسلام ، قم ، ص 27 مراجعه شود .